Этнограф, историк, педагог...

Кузьма Васильевич ЭллеКуçма Элле пурнăçĕпе пултарулăхĕ пирки каласа кăтартсамăр.

В. ГАВРИЛОВА.
Кÿкеç поселокĕ.

Кузьма Васильевич Элле этнограф, историк, педагог, истори наукисен кандидачĕ. 1896 çулхи чÿк уйăхĕн 1-мĕшĕнче Вăрмар районĕнчи Кивĕ Шăхаль ялĕнче çуралнă. Тăвайри икĕ класлă училищĕпе Хусанти учительсен семинарийĕ хыççăн Хĕрлĕ Çар ретне тăнă, чехословаксемпе çапăçнă. Кайран Хусан хулинче службăна малалла тăснă. Хусанти педагогика институтĕнчен вĕренсе тухсан 1922—1924 çулсенче Канаш станцийĕнче икĕ сыпăклă шкула ертсе пынă. Комсомольски ялĕнче хресчен çамрăкĕсен шкулне йĕркеленĕ, Чăваш тăрăхне тĕпчекен пĕрлĕхĕн хастар членĕ пулса тăнă.

Республикăн Çутлăх ĕçĕн халăх комиссариачĕ чĕннипе 1926 çулта Шупашкара пурăнма куçнă. Шкулта тата тĕп педагогика техникумĕнче преподавательте ĕçленĕ. Кĕçех ăна Чăваш тăрăхне тĕпчекен пĕрлĕхĕн секретарьне суйланă. Çĕр-çĕр истори халапне тата фольклор хайлавĕсене пухса пичетленĕ. «Чăваш ялĕсен ячĕсем истори çутинче» темăпа 1933 çулта диссертаци хÿтĕленĕ. 1933—1935 çулсенче Учительсен пĕлĕвне ÿстерекен институтра, наука библиотекин директорĕнче, ЧАССР Министрсен Канашĕ çумĕнчи Чĕлхе, литература, истори тата экономика ăслăлăх тĕпчев институчĕн / халĕ Чăваш патшалăх гуманитари ăслăлăхĕсен институчĕ / штатра тăман сотрудникĕнче ĕçленĕ.

1937 çулта элеклесе национализмшăн айăпланăран республикăран тухса кайма тивнĕ. 1937—1944 çулсенче Одесса патшалăх педагогика институчĕн авалхи тĕнче тата вăтам ĕмĕрсен историйĕн кафедрин доцентĕнче ĕçленĕ. 1944 çулта И. Я. Яковлев ячĕллĕ Чăваш патшалăх педагогика институчĕн /халĕ университет/ пĕтĕмĕшле истори кафедрин доценчĕ пулса тăнă. «Феодализм ĕмĕрĕнчи чăваш халăхĕн пурнăçĕ /археологи, çырулăх тата сăмах вĕççĕн çÿрекен çăл куçсем тăрăх/» темăна халалланă диссертаципе ĕçленĕ. 1947—1948 çулсенче пуринчен малтан Чăваш Енĕн археологи-этнографи карттине тунă.

Çавăн пекех К. Элле Фрунзе, Гомель хулисенчи педагогика институчĕсенче вĕрентнĕ.

Хыпар. — 2012. — Юпа, 13 (195—196 №№)

 

Разделы: