Чăнлăх сăнлă илем

Агеев Владимир ИвановичИртнĕ эрне кун Чăваш патшалăх ÿнер музейĕнче уçăлнă «Сувар хапхисем» курав - республика культура пурнăçĕнчи пĕлтерĕшлĕ пулăм. Унăн авторĕ - Чăваш халăх художникĕ, Чăваш Республикин К.В.Иванов ячĕллĕ Патшалăх премийĕн лауреачĕ Владимир Агеев.

Çак ят, иккĕленместĕп, чăвашсемшĕн питĕ çывăх. Хăй вăхăтĕнче унăн ÿкерчĕкĕсемпе, карикатурисемпе «Капкăн» журнал вулавçисем киленнĕ. «Времена года» /А. Алка/, «Пирĕн интернат» /Е. Афанасьев/, «Çамрăк хунав» /Ç. Элкер/, «Ача-пăча калавĕсем» /И. Яковлев/, ытти кĕнекене алла тытса вуланисем каллех Агеевăн графика ĕçĕсемпе тĕл пулнă.

Ĕлĕкхипе хальхи пурнăç çыхăнăвне, татăлми пĕрлĕхне сăнланă «Елчĕкри пасарта», «Вăйă карти», «Асатте çапла калатчĕ», «Нарспипе Сетнер», «Çураçнă хĕре туй тумне тăхăнтарни» произведенисемпе, Анатолий Миттов пултарулăхĕпе çыхăнтаракан темăсене çутатнă «Аслă Çĕр», «Чăваш вăрманĕ», «Атăл çинчи чул ту» тата ытти картинăпа вун-вун куравра паллашма пултарнă.

 

Художник хăйĕн пурнăçĕнче 8,5 пин ытла графика ĕçĕ пурнăçланă, 10 пин - сатира, 500 ытла живопиç произведенийĕ. Вĕсенчен чи лайăххисем вырăн тупнă та ĕнтĕ юбилей куравĕнче.

Владимир Иванович ака уйăхĕн 2-мĕшĕнче 80 çул тултарать. Тăван енри чăн чăвашлăх хутлăхĕнче - Елчĕк районĕнчи Аслă Елчĕкре - çуралса ÿснĕскер халăх нушине халăхпа пĕрле тÿссе ирттернĕ, унăн шăпине тулли сăнарсенче сăнланă.

Хаяр вăрçă хыççăнхи тертлĕ çулсенче Шупашкарти ÿнер училищинче пĕлÿ илнĕ. Çурма выçă, çи-пуçсăр, хваттерсĕр пурăнма тивнĕ пулсан та тепĕр енĕпе питĕ телейлĕ вăхăта лекнĕ вăл. Кунта тĕлĕнмелле пултаруллă ÿнерçĕсем Н.Сверчков, А.Мясников, А.Демидов, В.Макаров, П.Григорьев-Савушкин, Е.Бургулов ĕçленĕ. Вĕсем - унăн вĕрентÿçисем. Çавăн пекех вĕренекенĕсем те хăй евĕрлĕхĕпе палăрнă. Сăмахран, Анатолий Миттов сăмахĕсем - «Чăваш культурине тĕнче шайне çĕклемелле. Çакă пирĕн тĕп тĕллев пулмалла» - чуна канăç паман, ĕçлеме тата вăйлăрах ĕçлеме, вĕренме хистенĕ. Çавна май пулас ÿнерçĕ тĕнчери халăхсен историне, культурине, искусствине тĕпченипе пĕрлех тăван халăхăн аваллăхне, ытлă-çитлĕ пурнăçне «шĕкĕлченĕ», ăна халĕччен курман-шухăшламан енчен илсе сăнара куçарнă, ун çинчен çĕнĕлле, чăн пулнине тĕпрен илсе шухăшлама-хаклама вĕрентнĕ.

Агеев. В. И. Защитники города Биляр — столицы Волжской Булгарии. 1972 г.

Народный художник ЧР В. И. Агеев. Суварский хоровод. 1972 г. Б., акв., г., 60х50.

Слева направо: Алмантай Владимир Николаевич, Валем Семёнов, Балтаев Николай Михайлович, ...

Куравра шăпах çакна ĕнентерекен ĕçсем пулчĕç: «Чемен», «Сăвар хули çывăхĕнчи çапăçу», «Елчĕк пасарĕ», «Чăваш патши Аттил Римшăн пыракан çапăçура», «Ама çынсем патĕнче хăнара»... Владимир Агеевăн нумай енлĕ пултарулăхне, унăн живопиç, графика, монумент искусстви тĕлĕшĕпе пурнăçланă ĕçĕсене искусствоведени докторĕсем Алексей Трофимов, Михаил Кондратьев, ЧР Художниксен союзĕн председателĕ, Раççей халăх художникĕ Ревель Федоров, Чăваш художникĕсен союзĕн председателĕ Василий Кузьмин, Анатолий Кибеч çыравçă пысăк хак пачĕç. ЧР культура министрĕ Роза Лизакова юбиляра Чăваш Республикин Пуçлăхĕн Михаил Игнатьевăн Тав çырăвĕпе чысларĕ. Владимир Ивановичăн ентешĕ, çывăх тăванĕ, ЧР тава тивĕçлĕ художникĕ Николай Балтаев тата Владимир Алмантай Агеева «Сувар» тата К.В.Иванов ячĕллĕ историпе культурологи тĕпчевĕсен фончĕсен Мухтав паллине пачĕç.

Надежда СМИРНОВА.

Хыпар. — 2012 ç. — Пуш 7 (41 №).
PDF