Истори палăкĕсем – ĕмĕре

Эпĕ хамăн сăмахсене ял-йышăма, Тутар Пăрнайĕнче пурăнакансене, чĕнсе калатăп: Пăрнай Алка хула пулнă вырăна хамăрăн несĕлсем патне çухатусемсĕр çитересчĕ.

Пăрнай сăвар халăхĕн историйĕпе питĕ тачă çыхăннă. Вăл Сăвар хулин çывăхнех вырнаçни те çакăн çинченех калать. Тĕрĕк тĕнчинче сăвар халăхĕн (шыв çыннисен) историйĕ Междуречье – Месопотами – историйĕ çине таянать. Вĕсем Хазар (Каспи) тинĕсĕ хĕрринче пурăнни паллă. Хăш-пĕр историксем сăварсем Александр Македонский çарĕнче те нумайăн пулнă теççĕ. Халăхсем йышлăн вырăнтан вырăна куçнă тапхăрта сăварсен пĕр пайĕ Атилла хыççăн хĕвел анăçнелле кайнă, вĕсен несĕлĕсем паян Францире мăн аслашшĕсен йăли-йĕркисене упраса пурăнаççĕ. Сăварсен тепĕр пайĕ Атăлçипе Урал тăрăхне килсе чарăннă. Вăхăт иртнĕ май ăрусем ислам тĕнне йышăннă. Сăварсенчен хăшĕсем пăлхарсемпе хутăшса кайнă, теприсем пĕрле чăмăртанса çĕнĕ нацие – чăваш нацине – кун çути кăтартнă. Пирĕн районти икĕ ял Чăваш тата Тутар Пăрнайĕ юнашар ларнин тупсăмĕ çакăнта пытаннă та ĕнтĕ. Пирĕн халăхсем хушшинчи тăванла çыхăну чăннипех савăнтарать.

Кам хăйĕн историне пĕлмест – унăн пуласлăхĕ çук. Эпĕ çирĕм çул ытла сăвар халăхĕн историне тĕпчетĕп, мăн асаттесемпе çыхăннă историе халалланă мероприятисене хастар хутшăнма тăрăшатăп, Элкел муниципаллă район администрацийĕн пуçлăхĕ Фердинат Давлетшин ăнланса çакăн пек уявсем ирттернĕ чух укçа-тенкĕ ыйтăвĕсене татса парать.

Пăрнай Алка хула вырăнне ĕмĕрлĕхе асра хăварма çак тĕле гранит чулпа минарет лартрăмăр. Çак палăк тавра йывăçсем лартасси пирки Тутарстан Республикин Правитильствине те, ТР культура министерствине те, ТР ял хуçалăхĕпе промышленность министерствине те çырусем çыртăм. Харама каймарĕ, виçĕ пин тĕп йывăç пачĕç лартма. Эпир çывăх вăхăтрах ял-йышпа çак йывăçсене лартса пĕтерейсен ку эпир тăван çĕре чăнах та юратни çинчен калакан паллă пулĕччĕ. Эпĕ халĕ ялта пурăнакансене кăна мар, тахçанах ялтан тухса кайнисене те йывăç лартма килме чĕнетĕп. Историе кĕрсе юлнă çĕр татăкĕ çинче кашласа ларакан йывăçсем çине пăхса тулли кăмăлпа: «Ăна эпĕ лартнă», – тесе каламалла пултăр.

Д. ГАЛИМЗЯН,
таврапĕлÿçĕ.
Çырчалли хули.
Сувар.
— 2008 ç. — Юпа, 31 (45 (775) №).