Сувар

Чăвашсем Пăлхарта пухăнчĕç

Чăвашсен историйĕпе культура еткерлĕхне халалланă наукăпа практика конференцийĕÇакнашкал тĕлпулусем Аслă Пăлхар çĕрĕ çинче сайра пулса иртнĕрен-и, юлашки вăхăтра кунти историпе археологи заповедникĕнче пăлхарсем ислам тĕнне йышăннине халалласа нумай çурт-йĕр тума тытăннипе-и, «чăвашсем Пăлхарта пухăнчĕç» тесе пĕлтерни хаçат-журналсемшĕн резонанслă хыпар пулса тăрать. Çавăнпа та çак пулăма вырăнти администраци енчен те, Ульяновск облаçĕнчи, Тутарстанри Чăваш наципе культура автономийĕсен, Шупашкарти Чăваш наци конгресĕн ертÿçисенчен тимлĕх пулни хăйне пĕр пулăм теер.

Эпир – сăвар йăхĕнчен

«Туслăх – вăхăта, тăванлăх – ĕмĕрлĕхе». Çак чăваш ваттисен сăмахне Владимир Алмантай хăйĕн нумаях пулмасть кун çути курнă «Предания старины глубокой» кĕнекинче эпиграф вырăнне усă курнă. «Суварская пословица» тесе палăртнă вăл унăн айне. Ку эпиграфпа автор авалхи суварсемпе чăвашсем хушшинчи çыхăнăва тепĕр хут çирĕплетет.

Кивĕ Саврăш кивĕ мар!

Ах, епле хитре-çке каçĕ,
Сарă уйăх ялтăрать,
Лашасем шыва анаççĕ,
Таçта кĕвĕ янăрать.

Истори палăкĕсем – ĕмĕре

Эпĕ хамăн сăмахсене ял-йышăма, Тутар Пăрнайĕнче пурăнакансене, чĕнсе калатăп: Пăрнай Алка хула пулнă вырăна хамăрăн несĕлсем патне çухатусемсĕр çитересчĕ.

Пăрнай сăвар халăхĕн историйĕпе питĕ тачă çыхăннă. Вăл Сăвар хулин çывăхнех вырнаçни те çакăн çинченех калать. Тĕрĕк тĕнчинче сăвар халăхĕн (шыв çыннисен) историйĕ Междуречье – Месопотами – историйĕ çине таянать. Вĕсем Хазар (Каспи) тинĕсĕ хĕрринче пурăнни паллă.

Мĕн вăл Сувар?

Çак ыйтăва кашни çур çуллăх пуçламăшĕнче пирĕн çĕнĕ вулакансем параççĕ.

Сăвар (вырăсла - Сувар) текен хула хальхи Спас тата Элкел районĕсен чиккинче, Кузнечиха ял тĕлĕнче Пăлхар патшалăхĕ вăхăтĕнче пулнă. Тата ĕлĕкрех сăвар йăхĕсем хальхи Дагестан территорийĕнче пурăннă. VII ĕмĕрĕн 30-мĕш çулĕсенче сăварсен ытларах пайĕ Вăтам Атăл çĕрĕ çине куçать, вĕсем пăлхар йăхĕсемпе юнашар, Утка тата Кĕçĕн Çарăмсан юханшывĕсен тăрăхĕнче тулăх çĕрсене йышăнаççĕ.

Subscribe to RSS - Сувар