Антонина Львова

Тăван чĕлхе — анне чĕлхи

Нумаях пулмасть районти «Ял пурнăçĕ» хаçат редакцине таврапĕлỹçĕ, фотоăстаçă, республикăри «Сувар» тата историпе культура тĕпчевĕсен К. В. Иванов ячĕллĕ фонд кăларакан пысăк пĕлтерĕшлĕ тĕпчев кĕнекисен редколлеги членĕ Ю. А. Львов кĕчĕ. Юрий Анатольевич хăйĕн амăшĕ, паллă таврапĕлỹçĕ, Чатукассинчи вăтам шкулта ачасене чăваш чĕлхипе литературине вĕрентнĕ А. Г. Львова иртнĕ ĕмĕрĕн 70-мĕш çулĕсен варринче çырса хăварнă пĕр ĕçне сĕтел çине кăларса хучĕ.

Лăпкă çывăрăр, Антонина Герасимовна!

Питех те шел, упраймарăмăр эпир ватлăх çулĕсенче те ывăнма пĕлмесĕр тăрăшнă, яланах тараватлă та чĕрĕ шухăш палăртнă чăн чăваш хĕрарăмне, халăх академикне Антонина Герасимовна Львована. Çак кунсенче вăл пирĕнтен ĕмĕрлĕхех уйрăлса кайнăранпа 40 кун çитет. Халĕ пĕрле пухăнса вăл хăйĕн ĕмĕрĕ тăршшĕпех пурнăçланă чыслă ĕçсене тишкерме шăпах вăхăт.

Андрей Тимофеевич Тимофеев, 1919 ç. ç

Эпĕ 1919 çулхи ноябрĕн 20-мĕшĕнче Шăнарпуç ялĕнче çуралнă. Чатукасси пуçламăш шкулĕн 4 класне вĕренсе пĕтертĕм. Малалла вĕренме май килмерĕ. Тăван хуçалăхра вăй хутăм. 1940 çулхи июнĕн 21-мĕшĕнче Хĕрлĕ Çар ретне илчĕç. Пире, повестка илнĕ яшсене, вакунсене лартрĕç, çул Мускав урлă Петрозаводск (Мурманск) еннелле выртрĕ. Карели-финн чиккинче, Ухта çывăхĕнче вырнаçрăмăр. Июнь уйăхĕн вĕçĕ. Мунча кĕртрĕç, салтак форми пачĕç. Халĕ эпĕ 118 стрелковăй полк йышĕнче.

Леонид Трофимович Смирнов, 1907 ç. ç.

Эпĕ 1907 çулта Арçунакасси (Итмар) ялĕнче çуралса ỹснĕ. Сахал вĕреннĕ: вырăнти шкулăн тăватă класне çеç пĕтернĕ. Çакна çеç калам: Тăван çĕршывăн Аслă вăрçин кунĕсене аса илсен халĕ те çан-çурăм тăрăх сивĕ чупма тытăнать. 1941 çулта эпĕ Красноармейскинчи Госбанк уйрăмĕнче ĕçлеттĕм. Вăрçă пуçлансанах нумай та вăхăт иртмерĕ, мана районти çар комиссариатне чĕнсе илсе бронь хучĕç, çавăнпа та тăхăр уйăх иртсен çеç мобилизаци йĕркипе çара илчĕç. Ун чухне хамăр тăрăхри вăйпитти мĕнпур арçынсем фронтраччĕ, халăх хушшине тухса çỹреме те аванмарланса çитрĕм. Çар комиссариатне кайса хам ирĕкпе вăрçă хирне яма ыйтрăм, «ĕлкĕрĕн-ха», терĕç.

Федотов Владимир Федотович (1923 ç. ç.)

Эпĕ 1923 çулхи октябрĕн 1-мĕшĕнче Чатукасси ялĕнче хресчен çемйинче çуралнă. Сакăр çул тултарсан шкул сукмакне такăрлама тытăнтăм. Паян кун та пĕрремĕш учителе — Елизавета Тимофеевна Волкована ăшшăн аса илетĕп. Вăл пире 1931— 1935 çулсенче, 4 çул хушши, вулама-çырма вĕрентрĕ. Шкулăн йывăç çурчĕ урама тăрăх ларатчĕ. Чатукассинчи пуçламăш шкул хыççăн 5—7 классене (1935—1938) Выççăлккăна çÿрерĕм.

Валентин Прохорович Прохоров (1907 ç. ç.)

Тăван çĕршывăн Аслă вăрçи пуçланнăранпа 10 уйăх çитрĕ. Пирĕн ял-хуласем пĕрин хыççăн тепри ирсĕр тăшман аллине куçаççĕ. 1942 çулхи апрелĕн 7-мĕшĕнче мана та вăрçа кайма повестка пачĕç, çапла вара эпĕ районти çар комиссариачĕ урлă фронта лекрĕм. Малтанах пире пĕр вăхăт Çĕрпÿре çар ĕçне вĕрентрĕç. Часах çул хĕвеланăçнелле выртрĕ.

Димитриев Константин Димитриевич (1924 ç. ç.)

Эпĕ 1924 çулхи нябрĕн 14-мĕшĕнче Пулайкасси ялĕнче çуралнă. 1938 çулта Çавалçырмари çичĕ çул вĕренмелли шкултан вĕренсе тухрăм, ун хыççăн «Новое дело» хуçалăхра ĕçлеме пуçларăм. Çак тапхăрта суха тунă, тырă акнă, вырнă, авăн çапнă. 1940 çулта колхоз правленийĕ хастарлăха кура ферма сыснисене пăхма шанчĕ. Кунта çулталăк çурă ытла вăй хутăм. 1941 çулхи июньте хăрушă хыпар сарăлчĕ: Гитлер вăрă-хурахĕсем пирĕн юратнă çĕршыв çине сĕмсĕррĕн тапăннă.

Анна Григорьевна Алексеева (1923 ç. ç.)

Анна Григорьевна АлексееваЭпĕ Тăван çĕршывăн Аслă вăрçине 1942 çулхи майăн 8-мĕшĕнче тухса кайрăм. Асăннă тапхăрта Çĕрпÿри профессипе техника училищинче çĕвĕçе вĕренеттĕм. Пире, училищĕре пĕлÿ илекен 50 хĕре, Çĕрпÿ çар комиссариачĕ урлă фронта кайма шăпа тиврĕ. Çара кайма вырăсла аван пĕлекен хĕрсене суйласа илчĕç. Çул Мордва Республикин Ардатово хулине выртрĕ. Кунта хаяр вăрçă пуçланиччен вĕçев училищи, пысăк аэродром пулнă.

Римма Ивановна Иванова (1922 ç. ç., Типвар ялĕ)

Римма Ивановна ИвановаАслă Отечественнăй вăрçă манăн кун-çулăмра та уйрăм вырăн йышăнать. Мана фронта 1942 çулхи кĕркунне Шупашкар хулинчен илчĕç. Пирĕн йышра хĕрсем нумайччĕ. Мускава çитрĕмĕр, пире тĕрлĕ ушкăнсене сапаларĕç. Эпĕ 3-мĕш Белорусси фронтне лекрĕм. Мана штаб фрончĕн связисткине (телефонисткине) ĕçлеме илчĕç. Мĕн вăрçă Аслă Çĕнтерÿпе вĕçленичченех эпĕ çав штабра ĕçлесе пурăнтăм. Унтанпа чылай вăхăт иртрĕ, паян хăш вырăнта пулнине тĕпĕ-йĕрĕпе каласа параймастăп. Пирĕн ĕçре коммутаторсем тата спецмашинăсем пулнă. Эпир вăрмантан вăрмана куçса вăрçă хыççăн пынă.

Августина Матвеевна Иванова (1923 ç. ç.)

Тăван çĕршывăн Аслă вăрçи пырать. 1943 çулхи июнĕн 1—31-мĕшĕсенче, эпир, Трак енри хĕрсен пĕр ушкăнĕ, районти çар комиссариачĕ урлă Красноармейски ялĕнче салтак пурнăçне хăнăхрăмăр, çар ĕçне вĕрентĕмĕр. Авăн уйăхĕнче мана алла повестка тыттарчĕç. Сентябрĕн 9-мĕшĕнче атте Трак чукун çул станцине леçсе ячĕ. Иксĕмĕрĕн те куçсенчен куççуль шăпăртатса анчĕ. Чунра темĕнле йывăр пулса килчĕ. Çул Канашалла выртрĕ.

Pages

Subscribe to RSS - Антонина Львова