Сувары

2012 ҫулхи юпа уйӑхӗн 27–мӗшӗнче Чӑваш Республикинчи Вӑрнар районӗнчи Авшак Элмен ялӗнче ял-йышпа пӗрле «Сувар» фонд тата историпе культура тӗпчевӗсен К. В. Иванов ячӗллӗ фонд юпа-палӑк вырнаҫтарчӗҫ.

- Эпир, «Сувар» хаҫат ӗҫченӗсем, тӑван чӗлхепе культура хӳтӗлевӗшӗн пыракан кӗрешӳ айккинче юлма пултараймастпӑр, — ҫирӗппӗн хӑйӗн шухӑшне пӗлтерет Тутарстанри «Сувар» хаҫатӑн тӗп редакторӗ К. А. Малышев. — Ун пек кӑна та мар, пирӗн ҫав юхӑма ертсе, йӗркелесе тата вӑйлатса пымалла.

Ӗлӗк-авал чӑвашсем Ҫӗнӗ ҫула ҫурхи хӗвел ҫӳле хӑпарса ҫитсен уявланӑ. Ҫӗнӗ ҫулӑн пӗрремӗш кунне Мӑнкун тенӗ. Вӑл хӗвеле хисеплессипе ҫыхӑннӑ. Ҫав кунхине ирхине мӗн пур ача ял хӗррине Ҫӗнӗ ҫул хӗвелне кӗтсе илме пухӑннӑ. Ватӑ ҫын та йышлӑ пулнӑ. Ҫак вӑхӑтра ачасене тырӑпа тата хӑмлапа сапнӑ, пӗчӗкскерсем сывӑ та ӑслӑ ҫитӗнччӗр тӗнӗ. Шӑпӑрлансем ҫулталӑкӗпех чирлемесӗр пурӑнас тесе ҫӗр ҫинче йӑваланнӑ.

Сурхурипе Мӑнкун хушшинче, нарӑс уйӑхӗнче, Ҫӑварни уявне пӗр эрне е икӗ эрне тӑршшӗпех тӗрлӗ йӑла-йӗркепе паллӑ тунӑ. Литературӑра ҫӑварни сӑмаха ҫуллӑ сӑмахран пулнӑ пек ӑнлантараҫҫӗ. Ҫаплах-ши? Ҫӑварни сӑмаха ӑнланма сурхурисӑмаха тепӗр хут тишкерсе тухар. Вӑл та сурӑхӑн урипе ҫыхӑнман пак туйӑнать. Ҫак сӑмах та ҫӗр-ҫӗр ҫул каяллах пулса кайнӑ-тӑр. Л. А. Иванов ҫырнӑ тӑрӑх, «сур» сӑмах турккӑ чӗлхинче савӑнӑҫ, уяв тенине пӗлтерет.

Атан сӑрипе Ҫурта кунӗ сыпӑкранах Кӗр сӑрине куҫса пырать. Юпа уйӑхӗн вӗҫӗнче е чӳк уйӑхӗн пуҫламӑшӗнче — уй-хире тасатса кӗнӗ хыҫҫӑн ҫӗн уйӑхпа ирттереҫҫӗ.
Кӗрхи чӳклемере ваттисене хывнӑ каҫа «кӗр сӑри каҫӗ» тенӗ.